Vì sao người trẻ dễ tìm đến chất kích thích khi căng thẳng kéo dài?

Căng thẳng kéo dài, áp lực học tập, công việc và cảm giác kiệt sức khiến nhiều người trẻ tìm đến chất kích thích như một cách “tạm thoát” khỏi cảm xúc tiêu cực. Tuy nhiên, phía sau hành vi đó thường không đơn giản là tò mò hay đua đòi, mà liên quan đến nhu cầu giải tỏa stress, điều tiết cảm xúc và cảm giác cô đơn kéo dài. Hiểu đúng cơ chế tâm lý phía sau có thể giúp mỗi người nhìn nhận vấn đề này theo hướng thực tế và ít phán xét hơn.

Vì sao căng thẳng kéo dài khiến con người dễ tìm đến chất kích thích?

Khi não bộ luôn ở trạng thái quá tải

Khi căng thẳng kéo dài liên tục, cơ thể và não bộ sẽ không còn hoạt động ở trạng thái cân bằng bình thường. Hệ thần kinh phải duy trì tình trạng cảnh giác cao trong thời gian dài để đối phó với áp lực từ công việc, học tập, tài chính hoặc các mối quan hệ.

Lúc này, nhiều người bắt đầu xuất hiện cảm giác:

• Kiệt sức tinh thần

• Mất động lực

• Khó tập trung

• Dễ cáu gắt hoặc trống rỗng

• Cảm thấy đầu óc “không được nghỉ”

Khi não bộ liên tục ở trạng thái quá tải, con người thường có xu hướng tìm kiếm một “lối thoát nhanh” để giảm cảm giác khó chịu tạm thời. Đó cũng là lý do nhiều người dễ tìm đến chất kích thích hoặc các hành vi tạo dopamine mạnh như hút thuốc, uống rượu, vape hoặc thức khuya kéo dài.

Trong nhiều trường hợp, điều họ tìm kiếm không hẳn là cảm giác “vui”, mà là một khoảng tạm ngắt khỏi áp lực và cảm xúc đang đè nặng bên trong.

Chất kích thích tạo cảm giác dễ chịu tạm thời như thế nào?

Một số chất kích thích có thể tác động lên hệ thần kinh và tạo ra cảm giác thư giãn hoặc dễ chịu trong thời gian ngắn. Điều này liên quan đến dopamine, chất dẫn truyền thần kinh gắn với cảm giác phần thưởng và động lực.

Khi sử dụng nicotine, rượu bia hoặc các chất kích thích khác, não bộ có thể nhận được một dạng “instant reward”, tức phần thưởng tức thời. Con người tạm thời cảm thấy:

• Nhẹ đầu hơn

• Ít căng thẳng hơn

• Dễ chịu hơn

• Bớt suy nghĩ tiêu cực

Tuy nhiên, cảm giác này thường không kéo dài lâu. Sau khi hiệu ứng qua đi, cảm xúc căng thẳng hoặc trống rỗng có thể quay trở lại, thậm chí mạnh hơn trước. Điều đó khiến nhiều người tiếp tục lặp lại hành vi để tìm lại cảm giác “dễ chịu tạm thời” ban đầu.

Về lâu dài, việc phụ thuộc vào chất kích thích để điều tiết cảm xúc có thể khiến não bộ ngày càng khó thư giãn theo cách tự nhiên.

Không phải ai dùng chất kích thích cũng muốn “ăn chơi”

Khi nhắc đến chất kích thích, nhiều người thường mặc định rằng người sử dụng là “đua đòi”, thiếu ý chí hoặc thích ăn chơi. Nhưng trên thực tế, phía sau hành vi này đôi khi là nhu cầu đối phó với cảm xúc mà chính họ cũng không biết cách xử lý.

Trong tâm lý học, điều này có thể liên quan đến emotional coping hoặc self-medication, tức xu hướng dùng một hành vi hoặc chất nào đó để tạm làm dịu cảm xúc tiêu cực bên trong.

Một người có thể tìm đến:

• Thuốc lá sau những ngày áp lực kéo dài

• Rượu bia để “dễ ngủ hơn”

• Vape như một cách giảm căng thẳng giữa giờ làm việc

• Các chất kích thích khác để cảm thấy đầu óc “nhẹ hơn” trong chốc lát

Điều đó không có nghĩa hành vi này an toàn hoặc nên được bình thường hóa. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vấn đề dưới góc độ phán xét, chúng ta có thể bỏ qua nguyên nhân sâu hơn: nhiều người đang cố tìm cách giảm đau tinh thần trong khi không biết làm thế nào để đối diện với cảm xúc của mình theo cách lành mạnh hơn.

Vì sao người trẻ hiện nay dễ rơi vào vòng lặp này hơn?

Áp lực thành tích và kỳ vọng liên tục

Nhiều người trẻ hiện nay phải đối mặt với áp lực kéo dài từ nhiều phía cùng lúc: học tập, công việc, tài chính, ngoại hình, các mối quan hệ và cả kỳ vọng về “thành công” trên mạng xã hội.

Không ít người luôn có cảm giác mình phải:

• Làm việc hiệu quả hơn

• Kiếm nhiều tiền hơn

• Giỏi hơn người khác

• Không được tụt lại phía sau

Việc liên tục so sánh bản thân với hình ảnh “thành công” trên internet cũng khiến nhiều người rơi vào trạng thái căng thẳng âm thầm nhưng kéo dài. Khi áp lực tích tụ mà không có cách giải tỏa lành mạnh, con người dễ tìm đến những thứ giúp mình cảm thấy nhẹ đầu nhanh chóng, dù chỉ trong thời gian ngắn.

Đọc thêm: Áp lực học tập ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe tinh thần học sinh?

Cảm giác cô đơn dù luôn kết nối

Người trẻ ngày nay có thể kết nối với rất nhiều người qua mạng xã hội, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc họ thực sự cảm thấy được thấu hiểu.

Nhiều người vẫn mang cảm giác:

• Không biết chia sẻ với ai

• Sợ bị đánh giá khi nói về cảm xúc

• Không muốn làm phiền người khác

• Luôn phải tỏ ra ổn

Sự cô đơn kéo dài khiến con người dễ tìm kiếm những cách “làm dịu” cảm xúc nhanh chóng để bớt cảm giác trống rỗng hoặc quá tải bên trong. Trong một số trường hợp, chất kích thích trở thành cách giúp họ tạm thời thoát khỏi cảm giác cô lập hoặc áp lực tâm lý.

Văn hóa “phải ổn mọi lúc”

Một vấn đề phổ biến khác là nhiều người trẻ đang sống trong môi trường đề cao năng suất và khả năng chịu đựng. Họ dễ cảm thấy:

• Nghỉ ngơi là lười biếng

• Thừa nhận mệt mỏi là yếu đuối

• Tìm hỗ trợ tâm lý là “có vấn đề”

Văn hóa toxic productivity khiến nhiều người cố ép bản thân hoạt động liên tục dù đã kiệt sức. Khi cơ thể và tinh thần không còn đủ khả năng chịu áp lực, họ có xu hướng tìm đến những thứ giúp “nạp lại cảm giác” nhanh hơn thay vì thực sự nghỉ ngơi và chăm sóc sức khỏe tinh thần.

Chất kích thích ngày càng dễ tiếp cận và được bình thường hóa

Bên cạnh áp lực tâm lý, chất kích thích hiện nay cũng xuất hiện phổ biến hơn trong đời sống người trẻ. Vape, thuốc lá điện tử hay rượu bia thường được xem như:

• Cách giải tỏa stress

• Một phần của giao tiếp xã hội

• Thói quen “không quá nghiêm trọng”

• “Chỉ thử cho vui”

Khi một hành vi được bình thường hóa trong môi trường xung quanh, con người dễ giảm cảm giác cảnh giác với nó hơn. Nhiều người bắt đầu chỉ với mục đích thử nghiệm hoặc hòa nhập, nhưng dần hình thành thói quen tìm đến chất kích thích mỗi khi căng thẳng hoặc cảm xúc trở nên quá tải.

Những chất kích thích người trẻ thường tìm đến khi stress

Nicotine và vape

Khi căng thẳng kéo dài, nhiều người trẻ tìm đến nicotine hoặc vape như một cách “giải lao tinh thần”. Một vài hơi thuốc có thể tạo cảm giác thư giãn tạm thời, giúp đầu óc bớt căng hoặc giảm cảm giác bồn chồn trong chốc lát.

Tuy nhiên, cảm giác dễ chịu này thường không kéo dài lâu. Sau khi tác dụng giảm xuống, cơ thể có thể nhanh chóng quay lại trạng thái khó chịu hoặc căng thẳng trước đó, khiến người dùng tiếp tục lặp lại hành vi để tìm lại cảm giác thư giãn ban đầu.

Điều đáng chú ý là nhiều người bắt đầu vape không phải vì muốn phụ thuộc nicotine, mà vì:

• Áp lực công việc hoặc học tập

• Muốn “giảm stress”

• Bị ảnh hưởng bởi môi trường xung quanh

• Xem đó như một thói quen xã giao

Khi việc sử dụng lặp lại trong thời gian dài, não bộ có thể dần hình thành liên kết giữa căng thẳng và nhu cầu tìm đến nicotine để giải tỏa cảm xúc.

Rượu bia và việc uống để quên

Rượu bia cũng là một trong những cách phổ biến mà nhiều người sử dụng để đối phó với stress hoặc cảm xúc tiêu cực.

Sau một ngày áp lực, cảm giác lâng lâng hoặc thư giãn tạm thời từ rượu có thể khiến con người nghĩ rằng mình đang “xả stress”. Một số người còn dùng rượu như cách:

• Dễ ngủ hơn

• Bớt suy nghĩ

• Tránh cảm giác cô đơn

• Dễ mở lòng hơn với người khác

Tuy nhiên, việc phụ thuộc vào rượu để điều tiết cảm xúc có thể khiến tâm trạng trở nên bất ổn hơn về lâu dài. Dù tạo cảm giác nhẹ nhõm trong thời gian ngắn, rượu bia vẫn có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, mức năng lượng và khả năng kiểm soát cảm xúc sau đó.

Nhiều người nhận ra mình uống nhiều hơn vào những giai đoạn áp lực, nhưng lại khó dừng lại vì cơ thể đã quen với việc tìm kiếm cảm giác “tạm thoát” mỗi khi stress xuất hiện.

Các hành vi kích thích dopamine khác

Không phải ai căng thẳng cũng tìm đến thuốc lá hoặc rượu bia. Một số người có xu hướng tìm kiếm dopamine thông qua những hành vi khác như:

• Thức khuya kéo dài

• Gaming quá mức

• Doomscrolling liên tục trên mạng xã hội

• Ăn uống mất kiểm soát

• Mua sắm bốc đồng

Điểm chung của những hành vi này là chúng đều tạo ra cảm giác giải tỏa hoặc phân tán cảm xúc trong thời gian ngắn. Khi đang quá tải tinh thần, não bộ thường ưu tiên những thứ mang lại phần thưởng nhanh thay vì những hoạt động cần nhiều năng lượng hơn như nghỉ ngơi đúng cách hoặc đối diện với cảm xúc thật.

Không phải mọi hành vi kể trên đều đồng nghĩa với nghiện. Tuy nhiên, nếu chúng dần trở thành cách duy nhất để một người đối phó với stress hoặc né tránh cảm xúc tiêu cực, đó có thể là dấu hiệu cho thấy sức khỏe tinh thần đang cần được quan tâm nhiều hơn.

Vì sao càng stress càng khó dừng lại?

Vòng lặp dopamine và cảm giác “thoát khỏi thực tại”

Một trong những lý do khiến nhiều người khó dừng chất kích thích hoặc các hành vi tạo dopamine là vì não bộ bắt đầu ghi nhớ cảm giác “dễ chịu tạm thời” mà chúng mang lại.

Khi căng thẳng xuất hiện, não bộ sẽ có xu hướng tìm lại những thứ từng giúp mình cảm thấy nhẹ nhõm nhanh nhất. Điều này tạo thành một vòng lặp:

• Stress xuất hiện

• Tìm đến chất kích thích hoặc hành vi giải tỏa nhanh

• Cảm thấy dễ chịu tạm thời

• Hiệu ứng qua đi

• Stress quay lại

• Tiếp tục lặp lại hành vi cũ

Theo thời gian, con người không chỉ phụ thuộc vào cảm giác thư giãn mà còn dần phụ thuộc vào việc “thoát khỏi thực tại” trong chốc lát. Đó là lý do nhiều người biết hành vi này không tốt cho mình nhưng vẫn cảm thấy rất khó dừng lại.

Né tránh cảm xúc thay vì xử lý cảm xúc

Trong nhiều trường hợp, vấn đề cốt lõi không nằm ở chất kích thích, mà nằm ở việc con người không biết phải làm gì với cảm xúc của mình. Khi stress, cô đơn, thất vọng hoặc áp lực kéo dài không được xử lý đúng cách, nhiều người sẽ vô thức tìm cách né tránh thay vì đối diện. Điều này được gọi là emotional avoidance, tức né tránh cảm xúc.

Ví dụ:

• Uống rượu để không phải nghĩ quá nhiều

• Vape mỗi khi lo âu

• Chơi game hoặc lướt mạng liên tục để tránh cảm giác trống rỗng

Những hành vi này có thể giúp giảm khó chịu trong thời gian ngắn, nhưng không giải quyết nguyên nhân thật sự phía sau cảm xúc. Khi vấn đề gốc vẫn còn tồn tại, nhu cầu “trốn khỏi cảm xúc” cũng sẽ tiếp tục lặp lại.

Cảm giác xấu hổ và tự trách

Một điều khiến vòng lặp này khó thoát hơn là cảm giác xấu hổ sau đó.

Nhiều người bắt đầu tự trách bản thân:

• “Mình yếu đuối quá.”

• “Sao mình không kiểm soát được?”

• “Chắc mình có vấn đề.”

Cảm giác thất vọng và tội lỗi khiến họ càng căng thẳng hơn, từ đó lại tiếp tục tìm đến chất kích thích hoặc các hành vi tạo dopamine để giảm cảm xúc tiêu cực. Điều này tạo thành một “shame cycle”, tức vòng lặp xấu hổ và né tránh cảm xúc.

Vì vậy, nếu chỉ nhìn vấn đề dưới góc độ ý chí hoặc trách nhiệm cá nhân, chúng ta có thể bỏ qua một phần rất quan trọng: nhiều người đang mắc kẹt trong trạng thái quá tải cảm xúc kéo dài mà chưa thực sự có cách điều tiết lành mạnh hơn.

Dấu hiệu cho thấy việc dùng chất kích thích đang trở nên nguy hiểm

Tần suất ngày càng nhiều hơn

Một dấu hiệu đáng chú ý là việc sử dụng chất kích thích hoặc các hành vi tạo dopamine bắt đầu xuất hiện thường xuyên hơn trước.

Ban đầu, một người có thể chỉ:

• Vape khi quá áp lực

• Uống rượu vào cuối tuần

• Thức khuya để “xả stress”

Nhưng theo thời gian, những hành vi này có thể dần trở thành phản xạ quen thuộc mỗi khi cảm xúc khó chịu xuất hiện. Khi não bộ bắt đầu mặc định rằng đây là cách nhanh nhất để giải tỏa stress, tần suất sử dụng thường tăng lên mà chính người trong cuộc đôi khi cũng khó nhận ra.

Khó thư giãn nếu không dùng

Nhiều người bắt đầu cảm thấy:

• Khó ngủ nếu không uống rượu

• Khó tập trung nếu không hút thuốc

• Bồn chồn khi không được vape hoặc lướt điện thoại

• Không biết làm gì để thư giãn ngoài những hành vi quen thuộc đó

Điều này có thể cho thấy cơ thể và não bộ đang dần phụ thuộc vào một “cơ chế giải tỏa” nhất định để điều tiết cảm xúc. Khi khả năng thư giãn tự nhiên giảm đi, con người sẽ càng khó thoát khỏi vòng lặp căng thẳng và tìm kiếm dopamine tức thời.

Ảnh hưởng đến giấc ngủ, cảm xúc và công việc

Dù nhiều người tìm đến chất kích thích để giảm stress, việc sử dụng kéo dài lại có thể khiến sức khỏe tinh thần trở nên bất ổn hơn.

Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Ngủ không sâu giấc

• Tâm trạng thất thường

• Dễ cáu gắt hoặc mất động lực

• Khó tập trung trong công việc hoặc học tập

• Cảm giác kiệt sức kéo dài

Trong một số trường hợp, con người bắt đầu phụ thuộc vào cảm giác “tạm ổn” mà chất kích thích mang lại thay vì thực sự hồi phục về mặt tinh thần.

Bắt đầu cô lập bản thân hoặc che giấu hành vi

Khi một người cảm thấy xấu hổ hoặc lo sợ bị đánh giá về hành vi của mình, họ có xu hướng:

• Né tránh chia sẻ cảm xúc thật

• Thu mình khỏi các mối quan hệ

• Che giấu việc sử dụng chất kích thích

• Tự xử lý mọi thứ một mình

Sự cô lập này có thể khiến cảm giác căng thẳng, cô đơn hoặc mất kết nối trở nên nghiêm trọng hơn. Và khi không còn nhiều nguồn hỗ trợ lành mạnh, con người lại càng dễ quay về với những hành vi giúp họ “thoát cảm xúc” trong thời gian ngắn.

Làm sao để giải tỏa căng thẳng theo cách lành mạnh hơn?

Học cách nhận diện cảm xúc thật của mình

Nhiều người cố gắng “xử lý stress” mà chưa thực sự hiểu mình đang cảm thấy gì. Đôi khi phía sau cảm giác muốn trốn chạy không chỉ là áp lực công việc, mà còn có thể là:

• Kiệt sức kéo dài

• Cô đơn

• Lo âu

• Mất kết nối với bản thân

• Cảm giác không được thấu hiểu

Việc nhận diện đúng cảm xúc giúp con người hiểu điều mình đang cần thay vì chỉ cố làm dịu cảm giác khó chịu tạm thời. Một số người nhận ra rằng điều họ cần không phải thêm dopamine, mà là nghỉ ngơi thực sự hoặc một không gian an toàn để chia sẻ cảm xúc.

Xây dựng coping mechanisms lành mạnh

Khi căng thẳng kéo dài, điều quan trọng không phải là ép bản thân “mạnh mẽ hơn”, mà là xây dựng những coping mechanisms, tức cách đối phó với stress lành mạnh và bền vững hơn.

Mỗi người có thể phù hợp với những cách khác nhau như:

• Vận động nhẹ để giải phóng căng thẳng cơ thể

• Journaling để quan sát cảm xúc

• Ngủ nghỉ đúng giờ

• Giảm thời gian doomscrolling hoặc thức khuya kéo dài

• Duy trì kết nối với những người khiến mình cảm thấy an toàn

Những cách này có thể không mang lại cảm giác “nhẹ đầu ngay lập tức” như dopamine tức thời, nhưng lại giúp hệ thần kinh hồi phục ổn định hơn về lâu dài.

Không cần cố “tự vượt qua” một mình

Một điều khá phổ biến ở người trẻ là cố gắng tự chịu đựng quá lâu vì nghĩ rằng:

• “Mình phải tự giải quyết.”

• “Ai cũng áp lực thôi.”

• “Mình không đến mức cần giúp đỡ.”

Tuy nhiên, việc liên tục kìm nén cảm xúc hoặc cố vượt qua trong im lặng có thể khiến stress tích tụ ngày càng nhiều hơn.

Trong nhiều trường hợp, điều giúp con người hồi phục không chỉ là “cố gắng mạnh lên”, mà là có cơ hội được lắng nghe và hỗ trợ đúng cách.

Tại Trị liệu Tâm lý Hồng Thu, quá trình tham vấn tập trung vào việc hiểu nguyên nhân phía sau cảm xúc và hành vi thay vì chỉ yêu cầu người tham vấn phải kiểm soát bản thân tốt hơn. Một không gian an toàn, không phán xét có thể giúp mỗi người dần hiểu điều mình đang thực sự cần khi căng thẳng kéo dài. 

Khi nào nên tìm hỗ trợ chuyên môn?

Khi stress kéo dài bắt đầu ảnh hưởng cuộc sống

Không phải ai căng thẳng cũng cần trị liệu tâm lý. Tuy nhiên, nếu áp lực kéo dài bắt đầu ảnh hưởng rõ đến cảm xúc, sức khỏe hoặc các mối quan hệ, đó có thể là dấu hiệu cơ thể và tinh thần đang cần được hỗ trợ đúng cách hơn.

Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Mất ngủ kéo dài

• Dễ kiệt sức hoặc mất động lực

• Lo âu liên tục

• Khó kiểm soát cảm xúc hoặc hành vi

• Phụ thuộc nhiều hơn vào chất kích thích để “ổn định tâm trạng”

• Cảm thấy trống rỗng hoặc mất kết nối với cuộc sống

Nhiều người cố gắng chịu đựng quá lâu vì nghĩ rằng mình chỉ cần “mạnh mẽ hơn”. Nhưng trên thực tế, việc liên tục căng thẳng trong thời gian dài có thể khiến hệ thần kinh luôn ở trạng thái quá tải, khiến con người ngày càng khó tự điều tiết cảm xúc một mình.

Đồng hành tâm lý không phải để bị phán xét

Một rào cản khá phổ biến là nhiều người sợ bị đánh giá khi tìm hỗ trợ tâm lý. Họ lo rằng:

• “Mình đang yếu đuối.”

• “Mình không kiểm soát được bản thân.”

• “Người khác sẽ nghĩ mình có vấn đề.”

Tuy nhiên, hỗ trợ tâm lý không nhằm phán xét đúng sai hay ép một người phải “tích cực hơn”. Điều quan trọng hơn là giúp họ hiểu điều gì đang thật sự xảy ra phía sau những cảm xúc, áp lực và hành vi lặp lại của mình.

Tại Trị liệu Tâm lý Hồng Thu, người tham vấn được đồng hành trong không gian bảo mật và không phán xét, với hướng tiếp cận tập trung vào nguyên nhân gốc rễ phía sau hành vi sử dụng chất kích thích hoặc các cơ chế né tránh cảm xúc.

Bên cạnh hỗ trợ stress, lo âu và kiệt sức tinh thần, phòng khám cũng có chuyên môn trong lĩnh vực hỗ trợ điều trị các vấn đề liên quan đến nghiện và phụ thuộc tâm lý, bao gồm:

• Nghiện chất kích thích

• Phụ thuộc nicotine/vape

• Rượu bia

• Gaming hoặc các hành vi tạo dopamine lặp lại

Quá trình hỗ trợ không chỉ tập trung vào việc “ngừng hành vi”, mà còn giúp người tham vấn hiểu mối liên hệ giữa cảm xúc, áp lực tâm lý và nhu cầu tìm đến chất kích thích để giải tỏa.

Kết luận

Việc nhiều người trẻ tìm đến chất kích thích khi căng thẳng kéo dài không đơn giản chỉ là “đua đòi” hay thiếu ý chí. Trong nhiều trường hợp, đó là cách não bộ cố tìm một lối thoát nhanh khỏi áp lực, cô đơn hoặc cảm giác quá tải cảm xúc.

Tuy nhiên, những cảm giác dễ chịu tức thời thường không thể giải quyết nguyên nhân thật sự phía sau stress kéo dài. Điều quan trọng không phải là tự trách bản thân, mà là học cách nhận diện cảm xúc, xây dựng cơ chế giải tỏa lành mạnh hơn và tìm hỗ trợ phù hợp khi cần thiết.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao stress kéo dài khiến con người dễ tìm đến chất kích thích?

Khi căng thẳng kéo dài, não bộ thường tìm kiếm những cách giúp giảm cảm giác quá tải nhanh nhất. Chất kích thích có thể tạo cảm giác thư giãn hoặc dễ chịu tạm thời, khiến nhiều người vô thức tìm đến như một cách thoát khỏi áp lực cảm xúc.

Chất kích thích có thực sự giúp giảm stress không?

Một số chất kích thích có thể làm giảm cảm giác căng thẳng trong thời gian ngắn nhờ tác động lên dopamine và hệ thần kinh. Tuy nhiên, hiệu ứng này thường chỉ mang tính tạm thời và không giải quyết nguyên nhân thật sự phía sau stress kéo dài.

Vì sao người trẻ dễ vape hoặc uống rượu khi áp lực?

Nhiều người trẻ tìm đến vape hoặc rượu bia như một cách giải tỏa cảm xúc, giảm căng thẳng hoặc dễ hòa nhập với môi trường xung quanh. Áp lực học tập, công việc, cảm giác cô đơn và stress kéo dài có thể khiến hành vi này lặp lại thường xuyên hơn.

Dùng chất kích thích để giải tỏa cảm xúc có nguy hiểm không?

Nếu việc sử dụng chất kích thích trở thành cách chính để đối phó với stress hoặc cảm xúc tiêu cực, nguy cơ phụ thuộc tâm lý và ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần sẽ tăng lên theo thời gian.

Làm sao nhận biết mình đang phụ thuộc vào chất kích thích?

Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Tần suất sử dụng ngày càng nhiều

• Khó thư giãn nếu không dùng

• Cảm thấy bồn chồn hoặc khó chịu khi dừng lại

• Ảnh hưởng đến giấc ngủ, công việc hoặc các mối quan hệ

• Dùng chất kích thích mỗi khi stress hoặc cảm xúc quá tải

Stress kéo dài có thể ảnh hưởng đến tâm lý như thế nào?

Stress kéo dài có thể khiến con người dễ kiệt sức tinh thần, mất ngủ, lo âu, khó kiểm soát cảm xúc và giảm khả năng điều tiết stress theo cách lành mạnh.

Có cách nào giảm stress lành mạnh hơn không?

Một số cách giúp giảm stress bền vững hơn gồm:

• Nghỉ ngơi đúng cách

• Vận động nhẹ

• Journaling

• Hạn chế thức khuya kéo dài

• Duy trì kết nối xã hội an toàn

• Học cách nhận diện cảm xúc thay vì né tránh chúng

Khi nào nên tìm hỗ trợ tâm lý?

Bạn nên cân nhắc tìm hỗ trợ chuyên môn nếu stress kéo dài bắt đầu ảnh hưởng rõ đến giấc ngủ, cảm xúc, công việc, học tập hoặc khiến bạn ngày càng phụ thuộc vào chất kích thích để ổn định tâm trạng.

Điều trị nghiện hoặc phụ thuộc tâm lý có chỉ tập trung vào việc “cai” không?

Không hoàn toàn. Trong tâm lý học, quá trình hỗ trợ thường tập trung vào cả nguyên nhân cảm xúc và áp lực phía sau hành vi sử dụng chất kích thích, thay vì chỉ cố gắng ngăn hành vi bề mặt.

Trị liệu Tâm lý Hồng Thu có hỗ trợ điều trị các vấn đề liên quan đến nghiện không?

Tại Trị liệu Tâm lý Hồng Thu, phòng khám có hỗ trợ các vấn đề liên quan đến phụ thuộc tâm lý và hành vi nghiện như nicotine/vape, chất kích thích, rượu bia hoặc các hành vi tạo dopamine lặp lại. Quá trình đồng hành tập trung vào việc hiểu nguyên nhân gốc rễ phía sau cảm xúc và hành vi để xây dựng hướng điều chỉnh phù hợp hơn cho từng người.